خواباختلالات خواب

سردرد صبحگاهی و خواب ناآرام ؛ چه اطلاعاتی به پزشک کمک می‌کند؟

بیدارشدن با سردرد، به‌خصوص اگر بارها تکرار شود، می‌تواند آزاردهنده باشد. اگر سردرد صبحگاهی و خواب ناآرام  با خروپف، بیدارشدن‌های مکرر یا خواب‌آلودگی روزانه همراه باشد، ممکن است این سؤال پیش بیاید که آیا مشکل از خواب است.

اختلالات خواب یکی از چندین عامل احتمالی مرتبط با سردرد صبحگاهی هستند، اما وجود سردرد پس از بیدارشدن به معنی ابتلا به آپنه خواب یا یک بیماری مشخص نیست.

برای یافتن علت، پزشک باید ویژگی‌های سردرد، کیفیت خواب، داروها، بیماری‌های زمینه‌ای و علائم همراه را بررسی کند.

سردرد صبحگاهی و خواب ناآرام دقیقاً چه زمانی رخ می‌دهد؟

اولین اطلاعات مفید، زمان سردرد است.

برای چند روز یادداشت کنید:

• آیا سردرد بلافاصله پس از بیدارشدن وجود دارد؟
• چند دقیقه یا چند ساعت باقی می‌ماند؟
• هر روز اتفاق می‌افتد یا گاه‌به‌گاه؟
• در روزهای تعطیل نیز وجود دارد؟
• آیا با بلندشدن از تخت بهتر یا بدتر می‌شود؟
• آیا در طول روز دوباره برمی‌گردد؟

این جزئیات می‌توانند به تشخیص الگوی سردرد کمک کنند.

محل و نوع درد را ثبت کنید

توصیف سردرد نیز مهم است.

برای مثال مشخص کنید:

• درد در یک سمت سر است یا دو طرف؟
• پیشانی، پشت سر یا ناحیه دیگری بیشتر درد می‌کند؟
• درد ضربان‌دار است یا فشاری؟
• شدت تقریبی آن چقدر است؟
• با تهوع، حساسیت به نور یا صدا همراه است؟
• با تغییر وضعیت بدن تغییر می‌کند؟

هدف از این یادداشت‌ها نام‌گذاری نوع سردرد توسط بیمار نیست؛ این اطلاعات برای پزشک مفید هستند.

سردرد صبحگاهی چه ارتباطی با خواب ناآرام دارد؟

برخی اختلالات خواب می‌توانند همراه با سردرد صبحگاهی دیده شوند.

برای مثال سردرد صبحگاهی یکی از علائمی است که در بعضی افراد مبتلا به آپنه خواب گزارش می‌شود.

با این حال، سردرد صبحگاهی می‌تواند علل بسیار دیگری نیز داشته باشد و نباید صرفاً به آپنه نسبت داده شود.

به همین دلیل وجود علائم همراه اهمیت دارد.

چه علائم خواب را هم‌زمان ثبت کنیم؟

اگر سردرد صبحگاهی دارید، بررسی کنید آیا هم‌زمان این نشانه‌ها نیز وجود دارند:

• خروپف
• وقفه‌های تنفسی مشاهده‌شده توسط اطرافیان
• بیدارشدن با احساس خفگی
• خشکی دهان هنگام بیدارشدن
• بیدارشدن‌های متعدد در طول شب
• احساس خواب غیرتازه‌کننده
• خواب‌آلودگی روزانه
• دشواری تمرکز

وجود این علائم به تشخیص کمک می‌کند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی اثبات‌کننده آپنه خواب نیستند.

از همراه خود درباره وضعیت خواب بپرسید

ممکن است هنگام خواب از برخی اتفاقات آگاه نباشید.

اگر فرد دیگری در کنار شما می‌خوابد، از او بپرسید:

• آیا خروپف منظم دارید؟
• آیا صدا برای چند لحظه قطع می‌شود؟
• آیا وقفه تنفسی مشاهده کرده است؟
• آیا با خرخر یا نفس‌نفس‌زدن دوباره نفس می‌کشید؟
• آیا خواب بسیار بی‌قرار است؟

این مشاهدات را می‌توان هنگام ویزیت به پزشک منتقل کرد.

ساعت خواب و بیداری را یادداشت کنید

سردرد ممکن است در زمینه خواب ناکافی یا برنامه نامنظم خواب نیز رخ دهد.

برای چند روز ثبت کنید:

• چه ساعتی به تخت می‌روید؟
• حدوداً چه زمانی خواب‌تان می‌برد؟
• چند بار بیدار می‌شوید؟
• صبح چه ساعتی بیدار می‌شوید؟
• آخر هفته‌ها برنامه خواب چقدر تغییر می‌کند؟
• آیا در روز چرت می‌زنید؟

یک دفترچه خواب ساده می‌تواند این اطلاعات را منظم‌تر کند.

برای دانلود نمونه دفترچه ثبت خواب ، روی “دفترچه ثبت خواب ” کلیک کنید و برای راهنمایی مناسب ، مقاله  دفترچه ثبت خواب  رامطالعه فرمایید.

 

داروها را هم در نظر بگیرید

برخی داروها یا نحوه مصرف آنها ممکن است در بررسی سردرد یا کیفیت خواب اهمیت داشته باشند.

نام داروهای زیر را یادداشت کنید:

• داروهای تجویزی
• مسکن‌هایی که برای سردرد استفاده می‌کنید
• داروهای خواب
• مکمل‌ها
• فرآورده‌های گیاهی

تعداد دفعات مصرف مسکن نیز برای پزشک مهم است.

هیچ دارویی را برای آزمایش‌کردن علت سردرد به‌صورت خودسرانه قطع نکنید.

آیا دندان‌قروچه هم باید مطرح شود؟

اگر اطرافیان صدای ساییدن دندان‌ها را شنیده‌اند یا صبح‌ها درد فک و صورت دارید، این موضوع را نیز در شرح حال مطرح کنید.

مشکلات مرتبط با دندان و فک از جمله عواملی هستند که ممکن است در بررسی سردرد صبحگاهی مورد توجه قرار گیرند.

چه عوامل دیگری را برای سردرد صبحگاهی و خواب ثبت کنیم؟

پزشک ممکن است درباره موارد دیگری نیز سؤال کند، از جمله:

• مصرف کافئین
• مصرف آب
• استرس
• الگوی غذایی
• سابقه میگرن یا سایر سردردها
• مشکلات بینایی
• مشکلات سینوس و بینی
• فشار خون
• بیماری‌های زمینه‌ای

بنابراین بهتر است از ابتدا همه سردردهای صبحگاهی را فقط به کیفیت خواب نسبت ندهیم.

چه زمانی مراجعه برای سردرد صبحگاهی اهمیت بیشتری دارد؟

اگر سردرد صبحگاهی مرتب تکرار می‌شود یا الگوی آن نسبت به گذشته تغییر کرده است، بهتر است برای بررسی علت با پزشک مشورت کنید.

همچنین اگر همراه با خروپف شدید، وقفه تنفسی، بیدارشدن با احساس خفگی یا خواب‌آلودگی زیاد روزانه است، بررسی وضعیت خواب نیز ممکن است مطرح شود.

برخی سردردها می‌توانند نیازمند ارزیابی فوری باشند؛ به‌ویژه سردرد بسیار شدید و ناگهانی یا سردردی که با علائم عصبی جدید، اختلال هوشیاری یا دیگر نشانه‌های نگران‌کننده همراه شده است. در چنین شرایطی نباید صرفاً منتظر ارزیابی معمول اختلال خواب ماند.

آیا با سردرد صبحگاهی باید حتماً تست خواب انجام داد؟

خیر.

تست خواب برای همه افراد مبتلا به سردرد صبحگاهی لازم نیست.

اگر شرح حال و سایر علائم احتمال یک اختلال خواب را مطرح کنند، پزشک می‌تواند بررسی مناسب را پیشنهاد دهد.

بنابراین ابتدا باید مجموعه علائم ارزیابی شود.

چه اطلاعاتی را هنگام ویزیت همراه داشته باشیم؟

یک چک‌لیست ساده:

• زمان شروع سردردها
• تعداد روزهای درگیر در هفته یا ماه
• مدت هر سردرد
• محل و نوع درد
• علائم همراه
• برنامه خواب و بیداری
• تعداد بیدارشدن‌های شبانه
• وجود خروپف
• وقفه تنفسی مشاهده‌شده
• میزان خواب‌آلودگی روزانه
• فهرست داروها و مسکن‌ها
• سابقه بیماری‌ها و سردردهای قبلی

چه سؤال‌هایی می‌توان درباره سردرد صبحگاهی و خواب از پزشک پرسید؟

• آیا الگوی سردرد من نیاز به بررسی بیشتر دارد؟
• آیا علائم خواب من می‌توانند مرتبط باشند؟
• آیا لازم است ارزیابی اختلال خواب انجام شود؟
• آیا تست خواب در شرایط من مطرح است؟
• چه اطلاعات دیگری درباره سردرد یا خواب ثبت کنم؟
• آیا لازم است برای سردرد از نظر دیگری نیز بررسی شوم؟

جمع‌بندی

سردرد صبحگاهی و خواب ناآرام ممکن است در کنار برخی اختلالات خواب دیده شود، اما علت آن را نمی‌توان بدون ارزیابی مشخص کرد.

به‌جای نسبت‌دادن خودکار سردرد به آپنه خواب، بهتر است زمان و ویژگی سردرد، الگوی خواب، خروپف، علائم شبانه و روزانه، داروها و سوابق پزشکی ثبت شوند.

اگر علائم خواب نیز وجود داشته باشند، پزشک می‌تواند مشخص کند آیا ارزیابی تخصصی خواب یا تست خواب لازم است.

درخواست نوبت

برای آشنایی با خدمات موجود در زمینه بررسی مشکلات خواب می‌توانید صفحه خدمات را مشاهده کنید. برای هماهنگی مراجعه نیز صفحه تماس با ما در دسترس است.

منابع

Mayo Clinic – Sleep Apnea: Symptoms and causes

NHLBI – Sleep Apnea Symptoms

Mayo Clinic – Obstructive Sleep Apnea

سرزمین آینده تیم تولید و تدوین محتوای وب‌سایت دکتر مهدی قدیری است. محتواهای منتشرشده توسط این تیم با هدف ارائه اطلاعات آموزشی و تخصصی تهیه شده‌اند و در صورت نیاز، توسط پزشک متخصص بازبینی و تأیید پزشکی می‌شوند.